توضیحات
جمالی تبریزی، از خمسه سرایان گمنام ایران در سدههای هشتم و نهم هجری است. او در دهههای پایانی قرن هشتم هجری در تبریز متولّد شده و با کسب علوم اولیّه و فنون شعر در همان شهر، به شاعری روی آورده است. از تاریخ دقیق زاد و مرگ جمالی اطلاعی در دست نیست و از حیات او نیز اطلاعات اندکی در باب فرزندان و بعضی احوالات شخصی او در گفتارهایش به دست میآید.
جمالی در شعر، تقلید از نظامی گنجوی را وجهۀ همّت خود ساخته است. نتیجۀ تلاشهای او در این راه، سرایش پنج مثنوی به نامهای تحفة الابرار، مهر و نگار، محزون و محبوب، هفت اورنگ و انوشنگنامه میباشد که بین سالهای ۸۰۰ تا ۸۴۱ ه. ق. مشغول سرایش آنها بوده است. از گفتههای شاعر پیداست که در انواع دیگر شعر چون قصیده و غزل نیز دست داشته است.
جمالی تبریزی پنج منظومه به تقلید از پنج گنج نظامی سروده است. او ابتدا به تقلید از مخزن الاسرار نظامی، در میانۀ سالهای پس از ۸۰۰ تا ۸۰۵ ه. ق. تحفة الابرار را بر همان وزن و اسلوب در ۲۵۷۳ بیت به نظم درآورد. آنگاه به سال ۸۰۵ ه. ق. خسرو و شیرین را پیش روی نهاد و بر شیوۀ آن مهر و نگار را سرود و به میرانشاه پسر تیمور لنگ اهدا کرد که ۵۲۹۲ بیت آن در تنها نسخۀ شناخته شده از خمسۀ او باقی مانده است. حدود نه سال پس از آن، یعنی در سال ۸۱۴ ه. ق. به سراغ لیلی و مجنون نظامی رفت و در مدّت چهار ماه، تحت تأثیر زمینه و فضای آن منظومه، داستانی به نام محزون و محبوب در ۴۲۸۱ بیت خلق کرد و آن را به بایسنقر میرزا فرزند شاهرخ میرزا تیموری تقدیم کرد. پس از شش سال درنگ، در سال ۸۲۰ ه. ق. شاهکار نظامی یعنی هفت پیکر را قبلۀ اهتمام خود ساخت و اثری باشکوه به نام هفت اورنگ را پدید آورد که اینک ۴۵۱۵ بیت آن باقی است و این منظومه را هم به بایسنقر پیشکش کرد. بعد از آن، منظومۀ پنجم را آغاز کرد. به دلیل ناتمام ماندن نسخه، اطلاع دقیقی از عنوان، تاریخ آغاز و انجام و شمارۀ ابیات این منظومه موجود نیست. آنچه از منظومه باقی مانده، ۲۹۸۷ بیت ابتدای آن است و در حقیقت میتوان این قسمت باقی مانده را نظیرۀ نیمی از شرفنامۀ نظامی محسوب داشت. این منظومه به اسکندر قراقویونلو تقدیم شده است. مجموع ابیات دستنوشت موجود از خمسۀ جمالی، با در نظر داشتن افتادگیهای مهر و نگار، هفت اورنگ و انوشنگنامه به ۱۹۶۴۸ بیت میرسد.
تصحیح خمسۀ جمالی، بر پایۀ تنها دست نوشتۀ اثر که به شمارۀ ۱۳۸ در مجموعۀ دیوان هند (ایندیا آفیس) کتابخانۀ بریتانیا نگهداری میشود، پدید آمده است. این تصحیح، شامل مقدمهای در معرّفی شاعر و دستنوشت خمسۀ او، تصحیح قیاسی پنج منظومه بعلاوۀ تعلیقات و نمایه هاست.
نقد و بررسیها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.